Ziekte van Cushing (is een verzameling van klinische verschijnselen die veroorzaakt wordt door te hoog cortisolgehalte (Cortisol is een cortocosteroïde ; het is een hormoon dat gemaakt wordt in de  bijnierschors uit cholesterol)in het bloed, meestal als gevolg van een overmaat aan cortisolproductie door de bijnieren1(hypercortisolemie). Cortisol is een hormoon2, dat een stijging van de hoeveelheid glucose in het bloed (hyperglymkemie 3)  veroorzaakt. Het lichaam reageert op het te hoge glucosegehalte door insuline te produceren. De langdurig verhoogde cortisol en het langdurig verhoogde insuline zorgen samen voor een abnormale verdeling van het lichaamsvet. Ook leidt een continu verhoogd insuline uiteindelijk vaak tot suikerziekte (diabetes mellitus). Het verhoogde cortisol zorgt ook voor de afbraak van eiwitten in de spieren, in de huid  en in het haar. Cortisol heeft ook een remmend effect op een ander hormoon, ADH, wat ervoor zorgt dat een dier met het syndroom veel moet plassen (last heeft van polyurie).

Er zijn grofweg drie oorzaken aan te duiden waardoor er in deze regulatie fouten kunnen optreden:

  • De hypofyse produceert teveel ACTH (dit is het geval bij 80-85% van de dieren met de ziekte van Cushing). In de meeste gevallen ontstaat de overproductie van ACTH door een tumor in de hypofyse; zo'n tumor reageert dus ook niet op het hierboven beschreven "feed back systeem".
  • De bijnierschors zelf is te actief en produceert teveel cortisol. Meestal is dit ten gevolge van een tumor in de bijnierschors, die cortisol produceert onafhankelijk van de stimulatie door de hypofyse.
  • Door een langdurige therapie met prednison(achtige stoffen) kan ook het beeld van de ziekte van Cushing ontstaan.

Ziekteverschijnselen:

  • Veel drinken en plassen
  • Sterk toegenomen eetlust
  • Dikke buik
  • Spierzwakte, afnemen van de spiermassa
  • Sloomheid
  • Huid en vachtproblemen (o.a. haaruitval, dunne huid, ontstekingen van de huid, pigmentvlekken)
  • Kortademigheid
  • Gevoelig voor bloeduitstortingen

Om de diagnose te stellen is een test nodig in de urine. Om zowel de diagnose "ziekte van Cushing" te stellen en om uit te vinden of de fout in de hypofyse ligt of in de bijnier zelf (zie boven) moet er gedurende 3 opeenvolgende dagen urine worden opgevangen. Na de tweede keer urine opgevangen te hebben moeten er (3 x daags) tabletten worden ingegeven. De urinemonsters worden in een laboratorium  onderzocht op de zogenaamde cortisol/kreatinine ratio. Aan de hand van de hoogte van deze ratio en de reactie op de ingegeven tabletten kan worden vastgesteld of er inderdaad sprake is van Cushing en waar de oorzaak ligt.

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk voor de ziekte van Cushing:

  • hypofyse-afhankelijke Cushing  kan behandeld worden door middel van een soort chemotherapie. Het middel heet Lysodren® en het is een middel dat de gehele bijnierschors vernietigd. Zo zal dus de overmaat aan cortisolproductie tegen worden gegaan, echter ook de productie van de zogenaamde mineralocorticoïden (nodig voor de water en zouthuishouding in het lichaam) komt erdoor stil te liggen. Bovendien heeft het lichaam natuurlijk wel een bepaalde hoeveelheid cortisol nodig, zodat de stoffen die door deze behandeling gaan missen levenslang aangevuld moeten worden.
  • Als er sprake is van een goedaardige hypofyse tumor is ook een operatie mogelijk. Deze operatie wordt gedaan in de Faculteit Utrecht. Na deze operatie moeten er ook levenslang medicijnen gegeven worden om de verloren functies van de hypofyse op te vullen. Is er sprake van een bijniertumor dan zal de beste optie voor behandeling in het algemeen het chirurgisch verwijderen van de tumor zijn. Helaas is dit niet altijd mogelijk, omdat deze tumoren niet altijd operabel zijn en soms zijn er al uitzaaiingen zodat opereren niet zinvol is. Over het algemeen reageren deze tumoren niet zo goed op de Lysodren therapie. Een hypofyse-afhankelijke Cushing heeft dus een wat betere prognose dan een bijnier-afhankelijke Cushing. U zult begrijpen dat een behandeling van de ziekte van Cushing niet zonder een intensieve begeleiding en controle door de dierenarts zal kunnen plaatsvinden.

 

1) De bijnieren zijn kleine organen en liggen als kapjes op de nieren, ervan gescheiden door vetweefsel. De bijnieren bestaan uit twee lagen:
  • Bijnierschors (de buitenste laag)
  • Bijniermerg (het binnenste)

2) Hormonen zijn stoffen die door endocriene klieren  via de bloedbaan aan doelcellen of -organen worden afgegeven. Dit in tegenstelling totneurotransmitters  waarvan het effect (meestal) optreedt op de plaats van afgifte (de synaps ). Ook feromonen zijn chemische boodschappers, maar dan tussen verschillende individuen van dezelfde soort.

3) Hyperglykemie betekent dat de bloedglucosespiegel  te hoog is. De bloedglucosespiegel van gezonde mensen komt maar zelden boven de 8 mmol/l omdat er dan door het lichaam vanzelf voldoende insuline aangemaakt wordt om de bloedglucosespiegel te normaliseren.

 

U kunt een e-mailbericht met vragen of opmerkingen over deze website verzenden aan webmaster@dierenkliniek-willig.com.
Copyright © 2009 Dierenkliniek Willig
Laatst bijgewerkt: 07 januari 2010