Bottumoren bij de hond

geschreven door Arthur

Als bij een hond een bottumor wordt vastgesteld is dit in de meeste gevallen erg slecht nieuws. Men kan stellen dat de meeste bottumoren bij honden in de regel erg kwaadaardig zijn en dat de prognose voor de hond in de regel niet erg gunstig zijn.

Er zijn echter grote verschillen in groeisnelheid, lokalisatie en risico's op uitzaaiingen, hierdoor kunnen de overlevingskansen/ duur voor de individuele hond sterk uiteenlopen. (Sommige hondenrassen hebben voor verkrijgen van een bepaald type bottumor meer risico dan andere hondenrassen)

Het hang sterk af van de leeftijd, conditie, karakter, de wensen van de eigenaar en uitgebreidheid van de tumor/ mate van mogelijke uitzaaiingen of er verder onderzoek en/ of behandeling moet plaatsvinden. 

Het nemen van biopt kan behoorlijk ingrijpend/ belastend zijn voor de hond. Het amputeren van een poot is nog grotere belasting en zeer ingrijpend, alhoewel honden zich redelijk goed kunnen redden op 3 poten (met name de wat kleinere rassen). Voor de grotere rassen moet men echt in overweging nemen of de hond een hondwaardig bestaan kan leiden.

De laatste paar jaar wordt er meer en meer chemotherapie toegepast, als men deze behandelmethode in overweging neemt (de hond moet uiteraard wel in aanmerking komen voor zo'n behandeling) moet men het volgende zeer goed in overweging nemen:

•  Chemotherapie kan zeer belastend voor de hond zijn
•  Chemokuur kunnen veel schadelijke stoffen laten vrijkomen in de leefomgeving van de hond (dmv bijvoorbeeld urine, ontlasting, speeksel etc) met name voor kinderen en zwangere vrouwen

Al met al moeten alle voor- en nadelen van diagnostiek en behandeling bij een hond met een bottumor zorgvuldig afgewogen worden. Helaas is de ziekte niet te genezen, maar er zijn wel mogelijkheden om het leven voor de hond wat aangenamer te maken met behulp van ontstekingsremmers en pijnstillers. Verder kan het leven van de hond mogelijk verlengd worden door chirurgie of chemotherapie.

Synoviaalcel sarcoom

De Synoviaalcel sarcoom is tumor dat zelden voorkomt. De tumor gaat uit van de weke delen hoofdzakelijk uit de grotere gewrichten zoals de knie, de elleboog en hak. Als de tumor zich uitbreidt naar de aangrenzende botten kunnen deze gaan "oplossen".

Synoviaalcel sarcoom is geen zgn. primaire bottumor, maar het ziektebeeld lijkt hier wel sterk op. Het begint meestal met een lichte kreupelheid, deze kreupelheid neemt langzamerhand alleen maar  in ernstigheid toe. Vaak ziet men dat de honden gaan vermageren en soms helemaal stoppen met eten.

Verschijnselen:

•  kreupelheid dat alleen maar in ernstigheid toeneemt
•  verlies van eetlust
•  aangetaste gewricht wordt dik
•  aangetast gewricht voelt warm aan
•  het dier heeft bij bewegen zeer veel pijn
   

De dierenarts maakt in regel röntgenopnames van het gewricht. Rontgenfoto's kunnen  in de regel (naar gelang voortgang van het proces)een sterke verdenking geven van een synoviaalcel sarcoom.

Om een zeer zekere diagnose te geven/ stellen is het raadzaam  een biopt  te nemen. De dierenarts zal ook röntgenfoto's van de thorax maken om te controleren of er geen mogelijke uitzaaingen zijn.

Afhankelijk van de volgende factoren:

•  uitgebreid van de tumor
•  al dan niet behandelen, meestal amputatie van de aangetaste poot

Is de levensverwachting van de hond 1 maand - 24 maanden. Behandeling met chemotherapie heeft tot heden niet aangetoond dat deze bijdraagt aan de verlenging van levensduur van de hond.

Fibrosarcoom

Fibrosarcoom is een kwaadaardige tumor, die uitgaat van fibreuze elementen van het bot en er voor zorgt dat een deel van het bot oplost .

Fibrosarcoom kan uitzaaien naar het hart, de lymfeknopen, de longen en andere botten.  In de regel ontstaan deze uitzaaiingen niet snel.  Dit tumortype kan bij alle hondenrassen voorkomen/ ontstaan, in de regel zien wij dat reuen grotere risico lopen om zo'n tumor te ontwikkelen dan teven.

Verschijnselen:

•  een pijnlijke zwelling
•  lichte kreupelheid - ernstige kreupelheid

Meestal wordt met behulp van röntgenopnames en biopt vastgesteld dat het hier om een Fibrosarcoom handeld. De dierenarts maakt eveneens ook opnames van de thorax om te controleren of er geen mogelijke uitzaaiingen zijn. Verder controleert de dierenarts ook de lymfeknopen, bij een mogelijke vergoot kan hiervan een biopt genomen worden. In sommige gevallen is soms chirurgie mogelijk. Dit kan dan in combinatie met chemotherapie. Men moet in ogenschouw houden dat een volledige genezing niet mogelijk is !!. Men verlengt alleen maar de levensduur van de hond.

Oesteosarcoom

Oesteosarcoom is de meest voorkomende bottumor bij de hond 70-80%. Deze tumor komt voornamelijk voor bij grote en zeer grote honden, bijvoorbeeld Rottweiler.

De dieren zijn meestal rond de twee jaar, of rond de zeven jaar oud en reuen hebben een groter risico op het verkrijgen van dit type tumor dan teven. De tumor bevind zich meestal in een van de botten van de voor- of achterpoten en de gewrichten zijn eigenlijk nooit betrokken.

De verschijnselen:

•  een snel verergerende kreupelheid
•  soms met een locale zwelling en pijnlijkheid bij aanraken van de aangedane plek
•  soms kan zelfs de kreupelheid plotseling verergeren doordat het verzwakte bot op de plek van de tumor breekt, dit noemen we een pathologische fractuur.
• Verder kan de tumor zich bevinden aan de kaak (mandibulair osteosarcoom), deze zijn iets minder kwaadaardig.

Door het maken van een röntgenfoto kan de diagnose met grote zekerheid worden gesteld. Indien er bij de röntgenologische bevindingen twijfel bestaat over het aanwezig zijn van een tumor of een infectieuze osteomyelitis (= ontsteking van het bot) kan middels het maken van een bot-biopt de diagnose met zekerheid worden gesteld.

Omdat dit een behoorlijk ingrijpende vorm van diagnostiek is, kan met het maken van rontgenfoto's van de thorax, als er uitzaaingen gevonden worden, het aanwezig zijn van een bottumor aannemelijk gemaakt worden. Afhankelijk van de localisatie en uitgebreidheid van de tumor zijn de mogelijkheden voor therapie:

•  wegnemen van het aangetaste deel of amputatie van een poot
•  al dan niet in combinatie met chemotherapie.

Al deze vormen van therapie kunnen de ziekte niet genezen, maar zorgen voor een verlenging van de levensduur. De gemiddelde overlevingsduur als het dier niet behandeld wordt of als er alleen een poot geamputeerd wordt of als er alleen chemotherapie wordt toegepast is gemiddeld 4 maanden. Als amputatie samen met chemotherapie wordt toegepast is de gemiddelde overlevingsduur 10 maanden. Als een mandibulair osteosarcoom geopereerd kan worden is de gemiddelde overlevingsduur 1 jaar (zonder chemotherapie).

Chondrosarcoom

Chondrosarcoom is de tweede meest voorkomende bottumor bij de hond 5-10%. De tumor komt hoofdzakelijk  bij de grote hondenrassen voor (Airdales, Dalmatiers, Collies). De gemiddelde leeftijd waarop de aandoening zich openbaart is 7-8 jaar. Dit type tumor komt net zo vaak voor bij reuen als teven.

Een chondrosarcoom is zeer een kwaadaardige tumor die uitgaat van kraakbeen en zich meestal bevindt in de platte botten (schouderblad, ribben, bekken). De tumor kan zich ook bevinden in de botten van de poten of in het neuskraakbeen.

De tumor groeit langzamer, maar zaait net zo snel uit als een osteosarcoom. De symptomen zijn afhankelijk van de plaats: kreupelheid, pijn en zwelling rondom het aangetaste bot en neusuitvloeing. Op een röntgenfoto is moeilijk onderscheid te maken tussen een osteosarcoom en een chondrosarcoom. Dit kan wel gedaan worden middels een bot-biopt.

In de  behandeling en prognose is het niet zo belangrijk om onderscheid te maken, omdat deze in beide gevallen in grote lijnen hetzelfde zijn. Röntgenfoto's van de thorax worden gemaakt om te zien of er sprake is van uitzaaingen. Met behulp van deze opname kan er een betere inschatting gemaakt kan worden van de levensduur/ verwachting van de hond.

Bronnen:

1. Crow SE, Hall AD, Walshaw R & Wortman JA: Giant Cell tumor (Osteoclastoma) in a Dog. J.A.A.H.A., (15):4, pp. 473-476, 1979.
2. De Martin BW, Grecchi R & Iwasaki M: Tumor De celulas na Regiao Maxilo-Nasal E mandibular De Caes Dalmatas rev. Fac. Med. Vet Zootec, Univ. S. Paulo, 10 pp. 45-52, 1973.
3. Garman RH: Malignant Giant Cell Tumor in a Dog. J.A.V.M.A., (171):6, 546-548,1973.
4. Gordon GE: Osteoclastoma in a Mare. Modern Vet. Practice, (55):7, pp.540-549, 1974.
5. Gunsser I. Bildecricht. Osteoklastich-osteoplastiches Sarcom, Berliner und Munchener Tierzatl,Woch., 1978,91,1,15.
6. Ianelli A., Cucinotta G.& Cartella I. Ulteriore contributo alla conoscenza dei tumori ossei nel cane; su di uncaso di osteoclastoma dell'estremita distale del radio. Annali della Facolta di Medicina Veterinaria - Messina, 1985,22,41-54.
7. Lecouteur, RA, Nimmo J.S. Price SM & Pennock PW: A case of Giant Cell Tumor of Bone (Osteclastoma) in a Dog J.A.A.H.A., (14):4, pp. 356-362, 1978.
8. Zheng MH, Fan Y, Wysockie SJ et al: Gene Expression of Transforming Growth Factor-beta1 and its Type II Receptor in Giant Cell Tumors of Bone. Am J of Pathol. (145): 5, pp. 1095-1104, 1994.
9. Brodey, RS, and Riser, WH: Liposarcoma of Bone: Case report. J. Amer. Vet. Radiol. Soc 7:27-33, 1966.
10. Davis, PE, Dixon, RT, Johnson, JA, and Paris, R: Multiple liposarcoma of bone marrow origin in a Greyhound. J. Small Anim. Pract. 15:445-456, 1974.
11. Downey, EF Jr, Worsham, GF, and Brower, AC: Liposarcoma of bone with osteosarcomatous foci: Case report and review of the literature. Skeletal Radiol. 8:47-50, 1982.
12. Pardo-Mindan, FJ, Ayala, H, Joly, M, Gimeno, E, and Vazquez, JJ: Primary liposarcoma of bone: Light and electron microscopic study. Cancer 48(2):274-280, 1984.
13. Lloyd, RD, Taylor, GN, Angus, W, Bruenger, FW, and Miller, SC: Bone cancer occurrence among beagles given 239Pu as young adults. Health Physics 64(1):45-51.
14. Moulton, JE: Tumors in Domestic Animals. 3rd ed, University of California Press, Berkeley, CA. Pp. 213-214, 1990.
14. Raubenheimer, EJ, van Heerden, J, Keffen, RH, and Lemmer, LB: Liposarcoma of bone marrow origin in a Kudu. J. Wildlife Dis. 26(2):271-274, 1990.